تبلیغات
متن كتاب های آموزشی

متن كتاب های آموزشی
همیاری 

فصل اول

نیازهای جانوران

عبارتند از:

1-    نیاز به جای مناسب

2-    نیاز به خانه یا لانه

3-    نیاز به غذا

4-    نیاز به آب

5-    نیاز به هوا

6-    نیاز به همكاری

1- نیاز به جای مناسب

جنگل:

          در جنگل آب و غذا فراوان است و از همه مهم تر، هوای جنگل معتدل می باشد. (هوای معتدل، هوایی است كه نه خیلی سرد و نه خیلی گرم باشد.) به همین دلیل، حیوانات بسیار زیادی در جنگل زندگی می كنند. مانند: شیر، ببر ، جغد و ... .

بیابان:

          در این منطقه، هوا بسیار گرم است؛ آب و غذا كم پیدا می شود؛ حیواناتی مانند: مارمولك، برخی از مارها، برخی از حشرات و ... در این منطقه زندگی می كنند.

قطب:

          به شمالی ترین و جنوبی ترین نقطه ی زمین، «قطب» می گویند. در این مناطق، به علت كمتر رسیدن نور خورشید، هوا بسیار سرد است و خرس های قطبی برای محافظت در برابر سرما، دارای پوشش ضخیم و لایه های چربی هستند و شیرهای دریایی نیز لایه های چربی، زیر پوست بدنشان دارند كه آن ها را در مقابل سرما حفظ می كند. جانوران قطبی، بیشتر، از ماهی ها تغذیه می كنند، مانند: پنگوئن و خرس قطبی.

آب ها:

          محل مناسبی برای زندگی گروه هایی ازجانوران، مانند: ماهی ها و بعضی از بی مهرگان مانند: ستاره ی دریایی است. بسیاری از پرندگان نیز، در كنار آب های كم عمق زندگی می كنند، مانند: فلامینگوها كه غذای خود را از موجودات درون آب به دست می آورند.

شهر و روستا:

          برخی از حیوانات نیز در كنار انسان ها – در شهرها و روستاها – زندگی می كنند. مانند: الاغ، گوسفند، مرغ و ... .

كوهستان:

          بسیاری از جانوران، در كوه ها و جاهای بلند زندگی می كنند. آن ها غذای خود را یا از گیاهان كوهی و یا از شكار جانوران دیگر تهیه می كنند، مانند: بز كوهی كه غذای خود را از گیاهان كوهی به دست می آورد.      

پس، حیوانات، در محل زندگی می كنند كه برایشان مناسب باشد. یعنی، غذا به اندازه ی نیاز پیدا كنند و دمای هوای اطراف برای زندگی آن ها مناسب باشد.

2- نیاز به خانه یا لانه:

          برخی از جانوران برای خود خانه یا لانه می سازند، مانند: مورچه، خرگوش، زنبور و ... .

فكر كنید: چرا، برخی از جانوران، خانه یا لانه می سازند؟

به عنوان مثال، هنگامی كه خطری، خرگوش را تهدید می كند؛ به سرعت، به لانه اش می رود تا از دست دشمن در امان بماند. بسیاری از جانوران دیگر، برای محافظت از خود، لانه می سازند. اما مهم ترین دلیل آن ها برای ساختن خانه یا لانه، به دنیا آوردن و پرورش نوزادان است.

          پرندگان هم، برای محافظت از تخم هایشان لانه می سازند. حتی، گاهی، غذای خود را هم در لانه ی خود ذخیره می كنند.

فكر كنید: بیشتر جانوران بزرگ خانه یا لانه ای ندارند؛ به نظر شما، علت آن چیست؟

          جانورانی مانند: فیل، اسب و ... به قدری بزرگ هستند كه نمی توانند برای خود خانه ای بسازند؛ زیرا كار بسیار سختی است و از همه مهم تر این است كه حیوانات شكارچی به راحتی می توانند وارد خانه های آن شوند. دلیل دیگری كه باعث می شود این دسته از حیوانات خانه نسازند؛ این است كه آن ها به غذای زیادی احتیاج دارند و گاهی مجبور می شوند نصف روز راه بروند تا غذا پیدا كنند. این جانوران، برای محافظت از خود و فرزندانشان، به صورت گروهی زندگی می كنند.

3- نیاز به غذا:

          همه ی جانوران باید غذا بخورند تا بتوانند رشد كنند؛ حركت كنند و زنده بمانند. اما غذای جانوران متفاوت است.

جانوران گوشتخوار:

          غذای این جانوران،‌گوشت بدن حیوانات دیگر است. این جانوران، بریا تكه تكه كردن گوشت حیوانت دیگر، دندان های بسیار تیز و نیرومندی دارند. دندان های نیش این حیوانات،‌ رشد بیشتری كرده و بسیار تیز و كشیده است و بیشتر آن ها چنگال های تیز و قوی دارند. این جانوران، برای محكم نگه داشتن شكار، از دندان یا چنگال خود استفاده می كنند.

          جانوران گوشتخوار، غذا را سریع می خورند و معمولا، بدون جویدن، آن را می بلعند (قورت می دهند). بیشتر گوشت خوران، نیازی ندارند كه هر روز غذا بخورند و همین مقدار غذا، انرژی لازم آن ها را برای چند روز فراهم می كند. برخی از گوشت خواران كوچك هم مانند: عنكبوت و قورباغه، از حشرات تغذیه می كنند.

          بزرگ ترین گوشت خوار ساكن خشكی، خرس قطبی و بزرگ ترین گوشت خوار ساكن آب، نهنگ می باشد. نهنگ ها، از جانورانی،‌مانند: میگو، ماهی و ... تغذیه می كنند.

جانوران گیاه خوار:

          غذای این جانوران از گیاهان است. این جانوران، برای ریز كردن و جویدن غذا، نیاز به دندان های مخصوصی دارند. گیاه خواران،‌دندان های آسیایی بزرگ،‌مخصوصو تقریبا گردی برای له كردن علف ها و برگ ها دارند. این جانوران، مجبورند هر روز، مقدار زیادی غذا بخورند تا بتوانند انرژی مورد نیاز بدنشان را تامین كنند.

جانوران همه چیز خوار:

          به جانورانی كه می توانند هم گیاه،‌هم گوشت بخورند، جانوران «همه چیز خوار» می گویند. انسان،‌ می تواند هم گیاه و هم گوشت بخورد، پس، انسان، یك جانور همه چیز خوار است و باید دندان هایش مناسب باشد. انسان؛ هم دندان نیش، برای پاره كردن غذا و هم، دندان آسیا برای له كردن و جویدن غذاها دارد. البته به كمك دندان های جلویی یعنی دندان های پیش – غذا را تكه تكه می كند.

مهاجرت:

            زمستان و هوای سردش، برای پرندگان نیز فصل سختی است؛ زیرا غذایشان كه بیشتر، حشرات و دانه های گیاهان است، بسیار كم می شود. در زمستان، پرندگان به صورت گروه های بزرگ به جاهای گرم سفر می كنند و با تمام شدن زمستان، دوباره به محل قبلی خود باز می گردند؛ مانند: پرستوها،‌غازها،‌لك لك ها، فلامینگوها و ... .

          سفر گروهی پرندگان برای پیدا كردن غذا و جای گرم برای زندگی را، «مهاجرت» یا «كوچ» می گویند. مهاجرت پرندگان، بدون خطر نیست. بسیاری از آن ها،‌توسط پرندگان گوشتخوار بزرگ تر شكار می شوند و یا در اثر سرمای مسیر از بین می روند.

زمستان خوابی:

          با شروع زمستان و سرد شدن هوا، گیاهان و جانوران بسیاری از بین می روند. جانوران دیگر هم، برای زنده ماندن و گرم نگه داشتن خود،‌به غذای بیشتری نیاز دارند. در حالی كه، در این فصل،‌ غذا به اندازه ی كافی وجود ندارد.

فكر كنید: پس جانوران، برای زنده ماندن چه می كنند؟

          جانوران مختلف، برای زنده ماندن در این فصل، راه هایی را پیدا كرده اند. گروهی از جانوران با شروع سرما به خواب عمیقی می روند كه به آن، خواب زمستانی می گویند، مانند: خرس های قطبی، مارها ، سنجاب ها، لاك پشت ها،‌جوجه تیغی ها و قورباغه ها. هنگام خواب،‌فعالیت بدن آن ها، بسیار كم می شود؛ دمای بدنشان پایین می آید و حتی ضربان قلب و نفس كشیدن آن ها هم ، كندتر می شود. همه ی این دلایل، باعث می شود كه این جانوران، انرژی كمتری مصرف كنند و به غذای كمتری احتیاج پیدا كنند. اما، به هر حال، این جانوران برای زنده ماندن، نیاز به انرژی دارند.

فكر كنید: در طول خواب زمستانی این مقدار انرژی از كجا به دست می آید؟

          این جانوران، در فصل بهار، پاییز و تابستان،‌غذای بسیار زیادی می خورند و این غذا،‌ در بدن آن ها به صورت چربی ذخیره می شود و در طول خواب زمستانی، از این چربی برای زنده ماندن استفاده می كنند. گروه دیگری از جانوران؛ مانند: مورچه ها،‌ به اندازه ی كافی در لانه هایشان غذا ذخیره می كنند و در زمستان از آن غذاها استفاده می كنند.

4- نیاز به هوا:

          همه ی جانوران، برای زنده ماندن، باید نفس بكشند و اكسیژن لازم بدن خود را از هوا بگیرند. جانورانی كه در خشكی زندگی می كنند، اكسیژن را از هوای اطراف خود می گیرند و با شش نفس می كشند. جانورانی كه در آب زندگی می  كنند، از اكسیژن حل شده در آب استفاده می كنند، مانند: ماهی ها،‌این جانوران با آبشش نفس می كشند. آبشش ها، در دو طرف سر ماهی ها قرار دارند و پشت سر هم باز و بسته می شوند. آب، وارد دهان ماهی می شود و در آبشش، اكسیژن حل شده در آب گرفته می شود سپس آب، خارج می شود.

          بعضی از جانوران كه در آب زندگی می كنند، برای نفس كشیدن به سطح آب می آیند، مانند: دلفین ها،‌نهنگ ها و لاك پشت هایی كه در آب های شیرین زندگی می كنند. این ها، جانورانی هستند كه با وجود زندگی در آب، شش دارند و برای نفس كشیدن باید به روی آب بیایند. آن ها، می توانند برای مدتی نفس خود را نگه دارند.

          برخی جانوران،‌از طریق پوست مرطوب بدن خود،‌نفس می كشند، مانند: كرم خاكی و حلزون؛ در این حیوانات، اكسیژن هوا، در رطوبت پوست آن ها حل می شود و از سوراخ های ریز پوست، وارد بدن می شود.

فكر كنید: چرا، باید آب ظرف ماهی ها را، چند بار در هفته،‌عوض كرد؟

          چون، اكسیژن درون آب تمام می شود و با گذشت زمان، آب، آلوده می شود.

فكر كنید: آیا در خاك هم، هوا وجود دارد؟

          یك ظرف را تا نیمه از خاك باغچه پر كنید. سپس مقداری آب را به یكباره روی خاك بریزید، تا سطح خاك را كاملا بگیرد، مدتی صبر كنید. چه می بینید؟ فكر می كنید چرا؟

          چون، آب،‌حفره های هوایی را كه در خاك است، پر كرده و هوای درون خاك،‌خارج شده و كرم های خاكی نمی توانند نفس بكشند و از خاك خارج می شوند. پس، نتیجه می گیریم كه در خاك نیز هوا وجود دارد و تمام جانوران، برای زنده ماندن،‌به هوا نیاز دارند.

5- نیاز به آب:

          گیاهان و جانوران، برای زنده ماندن، به آب هم نیاز دارند. اما در بعضی از مناطق، مانند: بیابان ها، آب كم است و تقریبا آبی پیدا نمی شود.

فكر كنید: گیاهان و جانوران این مناطق چگونه زنده می مانند؟

          برخی گیاهان این مناطق، ریشه های بسیار بلندی دارند و آن قدر در زمین فرو می روند تا به آب برسند. برخی دیگر از گیاهان ساقه هایی شبیه لوله دارند كه مقدار زیادی آب، درون آن ها جمع می شود، مانند: كاكتوس ها، به خاطر این كه در گرمای شدید بیابان آب كمتری را از دست بدهند برگ هایشان به صورت تیغ درآمده است.

          جانوران مناطق بیابانی؛ آب مورد نیاز بدنشان را،‌از غذایی كه می خورند،‌به دست می آورند، مانند: بز صحرایی كه با خوردن گیاهان، آب مورد نیاز بدنشان را تامین می كند.

          برخی دیگر از جانوران،‌می توانند مقداری آب در بدنشان ذخیره كنند، مانند: شتر، كه می تواند چندین هفته بدون خوردن آب زنده بماند و وقتی آب پیدا می كند، در مدت زمان كوتاهی آب بسیار زیاد می خورد.

6- نیاز به همكاری:

در خانه ی شما،‌ كارهای مختلف بین افراد خانواده تقسیم شده است. پختن غذا، خرید، تامین مخارج،‌ مراقبت از فرزندان و ... . انسان ها به صورت گروهی زندگی می كنند و اگر قرار بود فقط، یك نفر تمام كارها را انجام دهد؛ مشكلات زیادی به وجود می آمد. برخی از جانوران، مثل انسان ها گروهی زندگی می كنند، همین طور جانوران دیگری مانند: مورچه ها، زنبورهای عسل و ... . در بین مورچه ها؛ ملكه، وظیفه اش تخم گذاشتن است؛ مورچه های كارگر، غذا تهیه می كنند و مورچه های سرباز، وظیفه ی محافظت از تخم ها و ملكه را برعهده دارند.

خلاصه درس:

-          نیازهای جانوران عبارت است از:

نیاز به جای مناسب: از نظر فراوانی غذا،‌مناسب بودن دما،‌یافتن پناهگاه و ... .

نیاز به خانه یا لانه: برای محافظت از خودشان، به دنیا آوردن و پرورش نوزادان.

نیاز به غذا: برای رشد، حركت و زنده ماندن.

نیاز به هوا: جانوران برای زنده ماندن به اكسیژن موجود در هوا یا آب نیاز دارند.

نیاز به آب: برای رفع تشنگی و تامین كردن آب مورد نیاز بدنشان.

نیاز به همكاری: در زندگی گروهی، هر جانور وظیفه ی مشخصی دارد.

- جانوران بزرگ برای زنده ماندن و پیدا كردن غذا،‌دائما، در حركت هستند. آن ها، به صورت گروهی زندگی می كنند و خانه نمی سازند.

- جانوران گوشت خوار، دندان های نیش بلند، قوی و تیز دارند.

- جانوران گیاه خوار، دندان های آسیایی مخصوص و تقریبا گرد دارند.

- جانوران ساكن خشكی، با شش نفس می كشند.

- بیشتر جانوران ساكن آب، با آبشش نفس می كشند. اما،‌ نهنگ و دلفین، با یان كه جانور ساكن اب هستند؛ با شش، نفس می كشند.

- پرندگان در زمستان،‌ به دلیل نیاز به غذا و جای مناسب مهاجرت می كنند و بعضی از جانوران به خواب زمستانی می روند.

تایپ از : علی اكبر ادهم ماراللو

منبع: مفاهیم علوم سوم ابتدایی جلد اول، مرضیه غلامی، انتشارات نخبگان جوان، چاپ اول 1387




طبقه بندی: مفاهیم علوم سوم ابتدایی فصل اول به زبان ساده،
[ شنبه 16 آبان 1388 ] [ 10:09 ب.ظ ] [ علی اكبر ادهم ماراللو آموزگار ششم ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

موضوعات
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :

فروش بک لینکطراحی سایتعکس