تبلیغات
متن كتاب های آموزشی

متن كتاب های آموزشی
همیاری 

درس هشتم: آب در روی زمین

درس در یك نگاه:

دانش آموزان با صورت های مختلف آب در طبیعت آشنا می شوند و از طریق مشاهده ی تصاویر و گفت و گو درباره ی آن ها، چرخه ی آب و مراحل مختلف آن را می شناسند.

آن چه دانش آموزان در مورد « آب» می دانند:

سال اول: قسمتی از سطح زمین را آب پوشانیده است؛ از آب باید به طور صحیح استفاده كرد، گیاه به آب مناسب نیاز دارد تا رشد كند.

سال دوم: آب سطح زمین را تغییر می دهد.

سال سوم: آب در طبیعت به سه حالت جامد، مایع و گاز وجود دارد و می تواند در شرایط مناسب از حالتی به حالت دیگر درآید.

هدف ها: انتظار می رود در فرآیند آموزش این درس هر دانش آموز به هدف های زیر برسد:

مهارت ها ، دانستنی ها

1- برای حالت های مختلف آب در محیط اطراف مثال بزند.

2- با مشاهده ی طرح چرخه ی آب، این چرخه و مراحل آن را توضیح دهد.

3- در مورد تبخیر آب های جاری در سطح زمین و نقش آن در چرخه ی آب مثال بزند.

4- تشكیل ابر را به عنوان یك مرحله در چرخه ی آب بداند و توضیح دهد.

5- با مشاهده ی تصاویر مرتبط و محیط اطراف طرز تشكیل رود را شرح دهد.

6- با مشاهده ی محیط اطراف ، اطلاعاتی در مورد آب های زیر زمینی جمع آوری كند و منابع آن ها را نام ببرد.

7- از طریق ساختن مدل از یك چاه در باره ی تشكیل آب های زیر زمینی و جمع شدن آن ها در چاه ها، اطلاعات جمع آوری كند.

8- با توجه به اطلاعاتی كه در مورد آب منابع جمع آوری می كند به لزوم تصفیه ی آب پی ببرد.

9- مدلی از یك دستگاه تصفیه آب بسازد و به كمك آن مقداری آب گل آلود را صاف كند.

10- در باره ی راه های صرفه جویی در مصرف آب تحقیق نماید و در یك جدول گزارش كند.

نگرش ها

1- در انجام فعالیت ها با افراد گروه همكاری كند.

2- در تهیه ی وسایل لازم احساس مسئولیت كند.

3- در تمیز نگه داشتن آب حساس شود.

4- در مصرف آب صرفه جویی كند.

دانستنی های برای معلم

       آب فعال ترین ماده ی موجود در روی زمین به حساب می آید كه به صورت مایع قسمت اعظم سطح زمین را می پوشاند. مقداری از آن به صورت یخ در قطب ها و نقاط مرتفع زمین متمركز است و مقداری هم به صورت بخار جذب اتمسفر است. بر اثر تغییر دما، همیشه بین سه حالت فوق مبادله صورت می گیرد. به طور كلی به مجموعه آب های موجود در كره ی زمین «هیدروسفر» (آب كره) گویند.

          آب به طور مداوم در اتمسفر و روی خشكی ها در حركت است . یعنی انرژی تابشی خورشید سبب تبخیر آب دریا می شود، باد بخار آب را به مسافت های دوردست می برد و این بخار آب بالاخره به صورت باران دوباره به سطح زمین باز می گردد. آب حاصل از بارندگی هم به صورت های مختلف در روی زمین جاری می شود و باز به دریا می رود. پس آب به طور دائم در چرخه ای دور می زند، در جایی انرژی را جذب می كند و در جای دیگر آن را آزاد می سازد و موادی را در سطح زمین به حركت در می آورد.

          اقیانوس ها را باید منبع عظیم آب در سطح زمین دانست، زیرا قسمت اعظم آب موجود در كره ی زمین در آن ها ذخیره شده است.

          وجود این آب در روی زمین نتایج زیر را دربر دارد:

1- آب، وضع هوای زمین را در كنترل دارد. اگر آب وجود نداشت، تغییرات دمای شب و روز، یا فصول مختلف بسیار زیادتر می شد و در عین حال تفاوت دمای نقاط قطبی و استوایی هم بیش تر بود.

2- آب عامل فرسایشی مهمی است و می تواند مواد مختلفی را تخریب یا حمل كند، یا آن كه در یك محل رسوب دهد بدون وجود آب شاید سطح زمین به سطح كره ی ماه شباهت داشت.

3- وجود آب برای حیات ضروری است و در هر كجا آب فراوان تری باشد جمعیت بیش تری از جانداران زندگی می كنند. گذشته از آن، بیش تر گونه های جانداران روی زمین ساكن آب اند.

          از نظر حمل و نقل ، به دست آوردن غذا و برخی از مواد خام هم وجود آب دریا و رودخانه و دریاچه برای انسان اهمیت حیاتی دارد.

          وقتی كه آب تبخیر می شود، مولكول های آب خود به صورت جزئی از تركیبات هوا در می آیند،‌و هرچه مقدار بخار آب در واحد حجم هوا زیادتر باشد می گوییم فشار بخار آب بیش تر است. در بعضی شرایط،‌هوا دیگر نمی تواند مقدار بخار آب بیش تری را دریافت دارد در این صورت  می گوییم هوا از بخار آب اشباع شده است. دمایی كه در آن رطوبت هوا به درجه ی اشباع برسد به «نقطه ی شبنم» موسوم است. نقطه ی شبنم هوا مهم است زیرا در دمای پایین تر از آن ابر تشكیل می شود. درجه ی اشباع بخار آب در هوای گرم بالاتر از هوای سرد است.

          ابر هنگامی تشكیل می شود كه هوا سرد شود و دمای آن به زیر نقطه ی شبنم برسد. شكل ابر بستگی به جریان هوا دارد، اگر جریان هوا افقی باشد ابرها لایه لایه می شوند و اگر جریان هوا به طور قائم باشد، ابرها، توده ای شكل خواهند شد. ابرها دارای سه گروه اصلی «سیروس» (پر مانند)، «استراتوس» (لایه لایه) و «كومولوس» (توده ای) هستند. البته مخلوطی از این ابرها مانند «سیرواستراتوس» و «استراتوكومولوس» هم وجود دارد. برای ارتفاعات زیاد پیشوند «آلتو» (بالا) و برای قدرت بارندگی كلمه «نیمبوس» به معنی ابر باران دار را به نام ابرها اضافه می كنند، مانند «كومولونیبوس» و «نیمبواستراتوس».

          آب های جاری كه در حقیقت مهم ترین عامل فرسایش سطح زمین اند، آب هایی هستند كه به صورت باران و برف به سطح زمین می رسند و در سرازیری ها جریان می یابند. جریان های اب را به نام های مختلفی مانند جوی، نهر و رود می نامند،‌ولی هیج معیاری وجود ندارد كه بتوان گفت تا چه اندازه آب را باید مثلاً رود نامید.

          آب های جاری سه نوع عمل تخریب، حمل و نقل و رسوب گذاری را در قسمت های مختلف مسیر خود انجام می دهند. در عمل تخریب، بستر آب های جاری در جهت قائم و پهلو حفر می شود. در عمل حمل، آب مواد كَنده شده را با خود جابه جا می ند و در عمل رسوب گذاری، موادی كه جابه جا شده اند از آب جدا و ته نشین می شوند. چگونگی این فعالیت ها بستگی به انرژی جنبشی جریان آب دارد و مقدار این انرژی خود وابسته به حجم و سرعت جریان آب است.

          آب های جاری به هر شكلی در روی زمین جاری می شوند. آن ها ابتدا در سطح زمین شیارهایی حفر می كنند، این شیارها كم كم به صورت دره هایی درمی آیند كه برش عرضی آن در سنگ های سست به شكل حرف V است. تشكیل این قبیل دره ها به این ترتیب است كه آب در ضمن حفر كردن كف بستر خود، مقداری از دیواره ها را نیز خراب می كند. عوامل دیگر فرسایش دیواره های بستر را عوامل هوازدگی انجام می دهند. اگر این عوامل نباشند دره ای تنگ و عمیق به شكل حرف U ایجاد خواهد شده. در مناطق دارای آب و هوای خشك كه اثر عوامل هوازدگی مختصر است،‌ معمولاً دره ها تنگ و عمیق اند. در ضمن دره بیش تر در نقاطی تنگ و عمیق می شود كه در سنگ های نسبتاً سخت حفر شده باشد، زیرا اثر عوامل تخریب بر سنگ ها و خاك های نرم خیلی شدیدتر از زمین های سخت است.

          آب زیر زمینی بخشی از آب كره است كه منافذ خالی سنگ ها و خاك ها را در زیر زمین اشغال می كند. آب زیر زمینی نیز مانند رودها و دیگر عوامل طبیعی با فرسایش سنگ ها، جابه جایی مواد حاصل و ته نشینی آن ها در نقاط دیگر در تغییر شكلی سطح و بخش های خارجی زمین دخالت می كنند. عمل فرسایش اب های زیر زمینی عموماً به صورت انحلال است.

          بخش بزرگی از آب مورد استفاده انسان از زیر زمین تامین می شود. حجم آب زیرزمینی قابل بهره برداری اگرچه فقط حدود 3/0 درصد آب كره را تشكیل می دهد ولی همین مقدار آب بزرگترین ذخیره ی آب شیرین و تقریباً معادل 35 سال بارندگی در سطح خشكی های زمین است(با فرض این كه تمام بارش به زمین نفوذ كند). به همین جهت امروزه بهره برداری از آب زیرزمینی ، به ویژه در كشور ما كه با كمبود آب های سطحی مواجه است، برای مصارف مختلف گسترش زیادی یافته است.

 منبع: كتاب معلم (راهنمای تدریس) علوم تجربی سوم دبستان ، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش ، چاپ اول 1381 

تایپ: علی اکبر ادهم ماراللو



طبقه بندی: روش تدریس علوم سوم درس هشتم: آب در روی زمین،
[ چهارشنبه 20 بهمن 1389 ] [ 10:00 ب.ظ ] [ علی اكبر ادهم ماراللو آموزگار ششم ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

موضوعات
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :

فروش بک لینکطراحی سایتعکس